Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα το Σχέδιο Δράσης για την Προστασία των Ανηλίκων στις επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης ή αλλιώς τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Αυτό αναφέρεται σε υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πλατφόρμες όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, δημοσιεύουν περιεχόμενο και αλληλεπιδρούν δημόσια.
Πρόκειται για μια σημαντική απόφαση, με την οποία η Κυβέρνηση προχωρεί από τη διαπίστωση μίας σημαντικής κοινωνικής πρόκλησης σε ένα συγκεκριμένο και ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης για την αποτελεσματική αντιμετώπισή της.
Τα δεδομένα αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος και την επείγουσα φύση της πρόκλησης, και αναφέρω ενδεικτικά τα ακόλουθα:
- Το 98% των νέων στην Κύπρο χρησιμοποιεί ενεργά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης — το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.. Καταγράφονται όμως χαμηλές επιδόσεις σε κρίσιμες δεξιότητες αξιολόγησης της πληροφορίας.
- Στοιχεία διεθνών οργανισμών δείχνουν ότι η αυξημένη χρήση social media συνδέεται με χαρακτηριστικά εθιστικής συμπεριφοράς, παραμέληση άλλων δραστηριοτήτων, συγκρούσεις με το οικείο περιβάλλον και άλλες αρνητικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα.
- Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην αυτορρύθμιση των πλατφορμών ή στην ατομική ευθύνη των νέων ή των γονέων.
Το Σχέδιο Δράσης στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
Ο πρώτος πυλώνας αφορά τη θέσπιση “ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης” σε εθνικό επίπεδο. Με την απόφαση του σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιο προτείνει τη θέσπιση του 15ου έτους ως ελάχιστου ορίου ηλικίας κάτω από το οποίο δεν θα επιτρέπεται η πρόσβαση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Το σχετικό Νομοσχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το αμέσως επόμενο διάστημα, με στόχο να κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή των Αντιπροσώπων τον ερχόμενο Δεκέμβριο. Με βάση το νομοσχέδιο την κύρια ευθύνη συμμόρφωσης θα φέρουν οι ίδιες οι πλατφόρμες, οι οποίες θα υποχρεούνται να εγκαταστήσουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, με ενσωμάτωση της προτεινόμενης Ευρωπαϊκής λύσης όταν αυτή οριστικοποιηθεί.
Παράλληλα, και πριν την οριστικοποίηση του νομοσχεδίου, θα πραγματοποιηθεί Αξιολόγηση του Αντικτύπου στα Δικαιώματα του Παιδιού όσον αφορά το προτεινόμενο ηλικιακό όριο, καθώς και δημόσια διαβούλευση μέσω της πλατφόρμας «Φωνή του Πολίτη» αλλά και οργανωμένου διαλόγου με οργανώσεις νέων και αρμόδιων φορέων.
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την ανάπτυξη ψηφιακού μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας, στο πρότυπο της τεχνικής λύσης που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EU Age Verification Blueprint). Ο μηχανισμός θα ενσωματωθεί εντός του ερχόμενου έτους στην εφαρμογή «Ψηφιακός Πολίτης», μέσω της οποίας ο χρήστης θα μπορεί να αποδεικνύει ότι πληροί το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να μοιράζεται άλλα προσωπικά δεδομένα.
Ο τρίτος πυλώνας επικεντρώνεται στην εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας: των παιδιών, των γονέων και των εκπαιδευτικών. Προνοεί, μεταξύ άλλων:
- την σταδιακή αναδόμηση των αναλυτικών προγραμμάτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης με ενότητες που θα αφορούν στην ασφαλή και δημιουργική χρήση του διαδικτύου καθώς και την επικαιροποίηση του αναλυτικού προγράμματος των μαθημάτων Πληροφορικής σε Μέση και Τεχνική Εκπαίδευση.
- την επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών ως προς την αξιοποίηση του διαδικτύου με ασφαλή και δημιουργικό τρόπο, την εξειδικευμένη επιμόρφωση εκπαιδευτικών Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, καθώς και την εκπαίδευση Καθηγητών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής για την ενσωμάτωση σχετικών θεμάτων στις παιδαγωγικές και συμβουλευτικές παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται.
- την διενέργεια στοχευμένων εκστρατειών, ημερίδων και εργαστηρίων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών σε θέματα προστασίας ανηλίκων στο διαδίκτυο, κινδύνων που αναδύονται και υπεύθυνης χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών.
Τέλος το Σχέδιο Δράσης προϋποθέτει περαιτέρω μελέτη για τη μόνιμη και μακροπρόθεσμη λειτουργία των υπηρεσιών του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμών αναφοράς και αντιμετώπισης σχετικών περιστατικών.
Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, της εκπαιδευτικής κοινότητας, των γονέων και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και των ίδιων των ψηφιακών πλατφόρμων οι οποίες καλούνται να εφαρμόσουν ουσιαστικά και αποτελεσματικά μέτρα για την προστασία των παιδιών.
Για την Κυβέρνηση, η ασφάλεια, τα δικαιώματα και η ευημερία κάθε παιδιού αποτελούν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Το Σχέδιο Δράσης αποτελεί ένα δυναμικό σχεδιασμό, η εφαρμογή του οποίου θα παρακολουθείται και θα επικαιροποιείται με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προχωρούμε άμεσα και με συνέπεια στην υλοποίησή του, ώστε κάθε παιδί να μπορεί να αξιοποιεί τις δυνατότητες του ψηφιακού κόσμου με ασφάλεια, γνώση και ουσιαστική προστασία.