Σημαντική πρόοδο στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία διαπιστώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετά τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Όσλο μεταξύ του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και των απεσταλμένων του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Η αμερικανική πλευρά χαρακτηρίζει τις επαφές «πολύ παραγωγικές», ενώ το διπλωματικό ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη συνάντηση που αναμένεται να έχει την Τετάρτη ο Γουίτκοφ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), «υπάρχει πλέον ισχυρή ευθυγράμμιση μεταξύ των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και της Ευρώπης σχετικά με τα επόμενα βήματα», με στόχο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο ίδιος αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι ο Στιβ Γουίτκοφ θα συναντηθεί την Τετάρτη με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στο πλαίσιο της συνέχισης των διπλωματικών προσπαθειών. Ο Αμερικανός απεσταλμένος αναμένεται να μεταβεί στην Αγία Πετρούπολη, μεταφέροντας τις προτάσεις που συζητήθηκαν με την ουκρανική και την ευρωπαϊκή πλευρά.
Πρόοδος στις συνομιλίες του Όσλο και αναμονή για την απάντηση της Μόσχας
Στις συνομιλίες της Τρίτης στη νορβηγική πρωτεύουσα συμμετείχε ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, ο οποίος έκανε λόγο για «πραγματική πρόοδο» στις προτάσεις για την επίτευξη ειρήνης, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι θα χρειαστεί υπομονή για να υπάρξουν ουσιαστικά αποτελέσματα.
Ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του υποστήριξαν ότι η επόμενη κίνηση ανήκει πλέον στη Ρωσία, η οποία καλείται να απαντήσει στις προτάσεις που συμφωνήθηκαν στο Όσλο.
Ο Γουίτκοφ δεν συμμετείχε στην κοινή συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τις διαπραγματεύσεις, ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου και επίσης βασικός απεσταλμένος του, έλαβε μέρος στη συνάντηση μέσω τηλεδιάσκεψης.
Από τη ρωσική πλευρά, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημόσια για τις τελευταίες εξελίξεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, πάντως, είχε δηλώσει νωρίτερα ότι το Κρεμλίνο είναι διατεθειμένο να ακούσει όσα θα προτείνει ο Γουίτκοφ, αποκλείοντας ταυτόχρονα «οποιεσδήποτε πολιτικές παραχωρήσεις».
Ζελένσκι: Η ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών λειτουργεί ξανά
Ιδιαίτερη σημασία απέκτησαν οι δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου για την ανταλλαγή πληροφοριών με τις ΗΠΑ, έπειτα από τις καταγγελίες του Κιέβου ότι η Ουάσινγκτον είχε περιορίσει την παροχή κρίσιμων πληροφοριών σχετικά με τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.
Οι καταγγελίες αυτές είχαν προκαλέσει νέα ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να τις απορρίπτει χαρακτηρίζοντάς τες «σκανδαλώδεις».
Μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, ωστόσο, ο Ζελένσκι εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την αποκατάσταση της συνεργασίας.
«Είμαστε ευγνώμονες που η ανταλλαγή πληροφοριών λειτουργεί πλέον», δήλωσε.
Αναφερόμενος ειδικότερα στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για βαλλιστικούς πυραύλους, επισήμανε τη σημασία του για την προστασία του άμαχου πληθυσμού.
«Όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση, η οποία είναι πολύ σημαντική για τον λαό μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες και τους αμάχους, επειδή μπορούμε να γνωρίζουμε πότε πλησιάζει ένας βαλλιστικός πύραυλος, είμαστε ευγνώμονες στην αμερικανική πλευρά. Τώρα λειτουργεί και αυτό είναι εξαιρετικό», ανέφερε.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι θα υπάρξει θετική εξέλιξη στο ζήτημα της πρόσβασης στο δορυφορικό δίκτυο Starlink της SpaceX, μετά τις αναφορές του ουκρανικού στρατού για περιορισμούς στην ταχύτητα λειτουργίας του.
Η συγκεκριμένη πλατφόρμα χρησιμοποιείται από τις ουκρανικές δυνάμεις, μεταξύ άλλων, για την πραγματοποίηση επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ρωσικών στόχων.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας και η πρόταση για ενεργειακή εκεχειρία
Ο Ζελένσκι επανέλαβε ότι η Ουκρανία παραμένει πρόθυμη να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, επισημαίνοντας ωστόσο το βαρύ ανθρώπινο κόστος των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων.
«Φυσικά, δεν χάνουμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά χάνουμε ανθρώπους επειδή η Ρωσία επιτίθεται», υπογράμμισε.
Όπως ανέφερε, στις συνομιλίες εξετάστηκαν επίσης η παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία και προτάσεις για κατάπαυση του πυρός που θα αφορούν τις ενεργειακές υποδομές.
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος συμμετείχε επίσης στις επαφές, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση οποιασδήποτε συμφωνίας.
Όπως επισήμανε, η Ευρώπη «πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι» των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του ρωσοουκρανικού πολέμου.
Τον Ζελένσκι συνόδευσαν στο Όσλο ο επικεφαλής των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών Ρουστέμ Ουμέροφ και ο ισχυρός βουλευτής Νταβίντ Αραχαμία. Και οι δύο είχαν συμμετάσχει νωρίτερα μέσα στον μήνα σε συνομιλίες στο Μαϊάμι με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ.
Το παρασκήνιο των επαφών στο Μαϊάμι και το ρωσικό πετρέλαιο
Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις στο Μαϊάμι φέρονται να είχαν διακοπεί αιφνιδιαστικά, όταν η ουκρανική αντιπροσωπεία πληροφορήθηκε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει πως η Μόσχα θα προχωρούσε άμεσα στην προμήθεια περισσότερων από 300.000 τόνων ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες αγορές.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτούσε, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, τον τερματισμό των αμερικανικών κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.
Ο Ζελένσκι είχε αντιδράσει έντονα, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «δώρο γενεθλίων» προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η ενεργειακή διάσταση του πολέμου έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στην αμερικανική πολιτική αντιπαράθεση, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα στις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έχει επιρρίψει ευθύνες στις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων για την άνοδο των τιμών των καυσίμων, οι οποίες αυξάνονται από την έναρξη του πολέμου υπό αμερικανική ηγεσία εναντίον του Ιράν.
Οι Patriot, το Starlink και οι διαβεβαιώσεις Ρούμπιο
Πριν από τη συνάντηση στο Όσλο, ο Ζελένσκι είχε γνωστοποιήσει ότι πραγματοποίησε «εποικοδομητική συζήτηση» με τον Μάρκο Ρούμπιο σχετικά με την ανάγκη παροχής αμερικανικών πληροφοριών έγκαιρης προειδοποίησης, αντιβαλλιστικών πυραύλων και πρόσβασης στο Starlink.
Το ζήτημα των περιορισμών στο δορυφορικό δίκτυο είχε προκαλέσει ανησυχία και στο αμερικανικό Κογκρέσο. Την προηγούμενη εβδομάδα, διακομματική ομάδα γερουσιαστών ζήτησε την επείγουσα διερεύνηση των περιορισμών ταχύτητας στο δίκτυο Starlink στην Ουκρανία.
Παράλληλα, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες που κυκλοφόρησαν νωρίτερα την Τρίτη ανέφεραν ότι δεν είχε ακόμη εγκριθεί η αποστολή επιπλέον αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης Patriot.
Οι πύραυλοι αυτοί αποτελούν το μοναδικό αποτελεσματικό όπλο που διαθέτει η Ουκρανία για την κατάρριψη των ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων.
Ο Ρούμπιο, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη στην Ινδία, παραδέχθηκε μιλώντας σε δημοσιογράφους ότι ενδέχεται πράγματι οι πύραυλοι αναχαίτισης Patriot να μην έχουν ακόμη φτάσει στην Ουκρανία.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν έχει υπάρξει σκόπιμη άρνηση παροχής στρατιωτικού εξοπλισμού προς το Κίεβο.
Η πίεση Τραμπ στο Κίεβο και οι νέες δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο
Παρά τις θετικές εκτιμήσεις για τις συνομιλίες στη Νορβηγία, οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου έχουν επιδεινωθεί αισθητά τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να δηλώσει ότι είναι καιρός η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο, ενώ πιο πρόσφατα υποστήριξε ότι θα πρέπει «κάποιος άλλος να διαπραγματευτεί εκ μέρους της Ουκρανίας».
Μετά τη συνέντευξη Τύπου του Ζελένσκι στο Όσλο, ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε στο ζήτημα, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι επιθυμεί το Κίεβο να «κάνει μια συμφωνία».
Πρόσθεσε ότι η Ρωσία θα ήθελε «να τελειώνει» με τον πόλεμο και υποστήριξε πως «είναι καιρός η Ουκρανία να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο».
Η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022, ενώ η Μόσχα ελέγχει σήμερα περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας.
Οι επιθέσεις, πάντως, συνεχίζονται παρά τις διπλωματικές διεργασίες.
Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, τουλάχιστον 10 άνθρωποι σκοτώθηκαν την Τρίτη από ρωσικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τέσσερις έχασαν τη ζωή τους στο Κίεβο και στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, άλλοι τέσσερις στην ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ και δύο στην πόλη Ντνίπρο, στην κεντρική Ουκρανία.
Η ανησυχία των Ευρωπαίων και οι τοποθετήσεις Μερτς και Βανς
Οι τελευταίες δηλώσεις της αμερικανικής ηγεσίας απέναντι στη Ρωσία έχουν εντείνει τον προβληματισμό μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων.
Τη Δευτέρα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αναφέρθηκε σε «αντιφατικές εικόνες και μηνύματα» αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι προσπαθεί να πείσει την αμερικανική κυβέρνηση στο σύνολό της πως απαιτείται κοινή προσέγγιση.
«Προσπαθώ να πείσω την αμερικανική κυβέρνηση στο σύνολό της ότι πρόκειται για κάτι που πρέπει να επιλύσουμε από κοινού», δήλωσε.
Μιλώντας στο Bloomberg TV, αναφέρθηκε επίσης στο σημαντικό οικονομικό βάρος που επωμίζεται η Ευρώπη εξαιτίας του πολέμου.
«Είναι πραγματικά μια μεγάλη προσπάθεια για τους προϋπολογισμούς μας, είναι πραγματικά ένα μεγάλο ζήτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά το κάνουμε και προσπαθούμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε μέχρι να τελειώσει αυτός ο τρομερός πόλεμος», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, σε συνέντευξή του τη Δευτέρα, απέφυγε να χαρακτηρίσει την Ουκρανία σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ερωτηθείς σχετικά, δήλωσε ότι το Κίεβο είναι «σίγουρα εταίρος από ορισμένες απόψεις», επισημαίνοντας όμως ότι υπάρχουν και διαφορετικά συμφέροντα μεταξύ των δύο χωρών.
«Έχουμε κατά καιρούς αποκλίνοντα συμφέροντα, όπως, για παράδειγμα, ότι πιστεύω πως θα πρέπει να σταματήσουν να βομβαρδίζουν τις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις», ανέφερε.
Ο Βανς υπογράμμισε επίσης ότι δεν υπάρχει επίσημη αμυντική συμμαχία μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου και επανέλαβε την αντίθεσή του στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
«Δεν έχουμε επίσημη συμμαχία, απ’ όσο γνωρίζω, με την Ουκρανία. Δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και δεν πιστεύω ότι πρέπει να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Θα συνεργαστούμε σε ορισμένα ζητήματα, αλλά σε άλλα θα βρεθούμε και σε αντίθετες πλευρές», δήλωσε.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της Δύσης αναδεικνύουν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να συνοδεύουν τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Παρά την αισιοδοξία που εκφράζεται μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, η στάση της Μόσχας και η επικείμενη συνάντηση Γουίτκοφ – Πούτιν αποτελούν πλέον το επόμενο κρίσιμο τεστ για τη διπλωματική διαδικασία.
Πηγή: Πρώτο Θέμα