Η Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος (World Asthma Day) θεσπίστηκε το 1993 από την «Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το Άσθμα» (GINA), με τη συνδρομή της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για να ενημερώσει την κοινή γνώμη για την ευρέως διαδεδομένη ασθένεια του αναπνευστικού συστήματος, που ταλαιπωρεί εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και να βελτιώσει τις μεθόδους θεραπείας του. Από τότε διεξάγεται κάθε χρόνο την πρώτη Τρίτη του Μαΐου.
Η πάθηση έχει μελετηθεί από τα αρχαία χρόνια, πρώτα από τον Ιπποκράτη, στον οποίον οφείλεται και η ονομασία της (άσθμα=λαχάνιασμα) και αργότερα από τον Αρεταίο τον Καππαδόκη. Στην σύγχρονη εποχή, καθοριστική ήταν η συμβολή του άγγλου γιατρού Χένρι Χάιντ Σάλτερ (1823-1871).
Το άσθμα είναι μια χρόνια ασθένεια των πνευμόνων η οποία προκαλεί παροδική στένωση των βρόγχων και χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα αναπνευστικά προβλήματα και συμπτώματα όπως δύσπνοια, συριγμός, σφίξιμο στο στήθος, βήχας, κλπ. με αποτέλεσμα να εμφανίζεται δύσπνοια.
Όπως επισημαίνουν οι γιατροί, οι πάσχοντες από άσθμα μπορούν να εξασφαλίσουν μία φυσιολογική ζωή και να παραμείνουν δραστήρια άτομα, εάν μάθουν πώς μπορούν να ελέγχουν την πάθησή τους.
Το βρογχικό άσθµα είναι μία από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, εκτιμάται ότι περισσότερα από 339 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν άσθμα παγκοσμίως και υπήρξαν 417.918 θάνατοι λόγω άσθματος σε παγκόσμιο επίπεδο το 2016.
Χαρακτηρίζεται ως σύγχρονη επιδημία αφού η συχνότητά του έχει σχεδόν τριπλασιαστεί την τελευταία 20ετία ιδιαίτερα στον δυτικό κόσμο και κυρίως στις αστικές και βιομηχανικά ανεπτυγμένες περιοχές του πλανήτη.
Ο φετινός εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Άσθματος έχει ως σύνθημα «Ανακαλύπτοντας παρανοήσεις για το άσθμα».
Το θέμα παρέχει μια πρόσκληση για δράση για την αντιμετώπιση κοινών ευρέως διαδεδομένων μύθων και παρανοήσεων σχετικά με το άσθμα που εμποδίζουν τα άτομα με άσθμα να απολαμβάνουν το βέλτιστο όφελος από τις σημαντικές εξελίξεις στη διαχείριση αυτής της πάθησης.
Συχνές παρανοήσεις γύρω από το άσθμα περιλαμβάνουν:
- Το άσθμα είναι μια παιδική ασθένεια.
- Το άσθμα είναι μολυσματικό.
- Οι πάσχοντες από άσθμα δεν πρέπει να ασκούνται.
- Το άσθμα ελέγχεται μόνο με στεροειδή υψηλής δόσης.
Η αλήθεια είναι:
- Το άσθμα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία (σε παιδιά, εφήβους, ενήλικες και ηλικιωμένους)
- Το άσθμα δεν είναι μολυσματικό. Ωστόσο, οι ιογενείς αναπνευστικές λοιμώξεις (όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη) μπορούν να προκαλέσουν κρίσεις άσθματος. Ή στα παιδιά, το άσθμα συνδέεται συχνά με αλλεργία, αλλά το άσθμα που ξεκινά την ενηλικίωση είναι λιγότερο συχνά αλλεργικό.
- Όταν το άσθμα ελέγχεται καλά, τα άτομα του άσθματος μπορούν να ασκήσουν και ακόμη και να ασκήσουν κορυφαία αθλήματα.
- Το άσθμα ελέγχεται συχνότερα με εισπνεόμενα στεροειδή χαμηλής δόσης
Τι προκαλεί άσθμα
Οι αιτίες του άσθματος δεν είναι πλήρως κατανοητές, και η ταχεία αύξηση του επιπολασμού του άσθματος σε όλο τον κόσμο είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης ιατρικής. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα καυσαέρια και άλλοι ρύποι είχαν την ικανότητα να προκαλέσουν επιδημία άσθματος, ωστόσο, πιστεύεται ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Πολλοί επιστήμονες εξετάζουν τον ρόλο των γενετικών παραγόντων στην πρόκληση του άσθματος, ενώ οι ερευνητές εξετάζουν πώς το ανοσοποιητικό σύστημα αναπτύσσεται στην πρώιμη παιδική ηλικία.
Άσθμα και μόλυνση του περιβάλλοντος
Το άσθμα σχετίζεται με την μόλυνση του περιβάλλοντος, όπως πρώτος είχε υπέδειξε ο Ιπποκράτης. Σύμφωνα με αμερικανική επιστημονική έρευνα του 2019, περίπου τέσσερα εκατομμύρια παιδιά αναπτύσσουν άσθμα κάθε χρόνο, επειδή συστηματικά εισπνέουν ρύπους από τις εξατμίσεις των οχημάτων, κυρίως διοξείδιο του αζώτου.
Με επικεφαλή την αναπληρώτρια καθηγήτρια περιβαλλοντικής υγείας Σούζαν ‘Ανενμπεργκ οι ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσιγκτον, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet Planetary Health», ανέλυσαν στοιχεία της περιόδου 2010-2015 για 194 χώρες και 125 μεγάλες πόλεις του κόσμου.
Ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα παρατηρείται στις κινεζικές πόλεις (η Σαγκάη με 48% έχει το ρεκόρ διεθνώς), στη Μόσχα και τη Σεούλ, αλλά είναι επίσης υπαρκτό σε πόλεις όπως το Λος ‘Αντζελες, η Νέα Υόρκη, το Σικάγο και το Λας Βέγκας. Τα περισσότερα νέα περιστατικά παιδικού άσθματος λόγω ρύπανσης ετησίως έχει η Κίνα (760.000) και ακολουθούν η Ινδία (350.000) και οι ΗΠΑ (240.000).