Παρά την ισχυρή ανάκαμψη το 2021 και στις αρχές του 2022, η γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση και η σημαντική αύξηση του πληθωρισμού αύξησε την αβεβαιότητα στο μακροοικονομικό περιβάλλον, δημιουργώντας νέους ή ενισχύοντας υφιστάμενους κινδύνους για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, τονίζει η Κεντρική Τράπεζα.
Στην ετήσια έκθεσή της για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, η ΚΤ αναφέρει ότι η αβεβαιότητα υπονομεύει την ευημερία των τομέων της κυπριακής οικονομίας καθώς και τον ρυθμό ανάπτυξής της.
«Το μακροοικονομικό περιβάλλον έχει επηρεαστεί σημαντικά από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ αναμένεται ότι θα υπάρξει σημαντική επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης της Κύπρου το 2022», τονίζεται.
Επισημαίνεται ότι οι μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα παραμένουν αυξημένοι σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Στοχευμένα μέτρα
Η ΚΤ υποστηρίζει ότι τα όποια μέτρα στήριξης της οικονομίας που θα βοηθούσαν τους τομείς της οικονομίας που ενδεχομένως να επηρεαστούν σημαντικά από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, θα πρέπει να είναι στοχευμένα.«Η ΚΤ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στο μακροοικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον και αξιολογεί τις επιπτώσεις στον χρηματοοικονομικό τομέα, με έμφαση στους τομείς που είναι πιο ευάλωτοι στις εξελίξεις και που είναι σημαντικοί για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα. Ως εκ τούτου, η ΚΤΚ παραμένει έτοιμη να παρέμβει, εκ νέου, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο με μακροπροληπτικές πολιτικές και πιθανά μέτρα για να περιορίσει ενδεχόμενες ευπάθειες στο χρηματοοικονομικό σύστημα με στόχο τη διαφύλαξη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας», τονίζεται.
Αντέχουν στις προκλήσεις
Όπως αναφέρεται, οι ανησυχίες για αύξηση των αφερέγγυων επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων (ΜΕΧ) περιορίστηκαν, τα νοικοκυριά φαίνεται να αντεπεξέρχονται στις προκλήσεις της πανδημίας, ενώ οι μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις κατάφεραν να εξέλθουν της υγειονομικής κρίσης με διαχειρίσιμο αντίκτυπο.Προστίθεται ότι η αναστολή της υποχρέωσης καταβολής δόσεων δανείων (μορατόριουμ), η οποία διαμορφώθηκε από την ΚΤΚ σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών, προσέφερε σημαντική ανάσα ρευστότητας σε μερίδα συνεπών δανειοληπτών (επιχειρήσεων και νοικοκυριών), συντελώντας στη συγκράτηση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας. Το μορατόριουμ δημιούργησε ένα μαξιλάρι καταθέσεων το οποίο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες εξυπηρέτησης δανείων μετά τη λήξη του μέτρου.
Τονίζεται ότι η αβεβαιότητα σε σχέση με την πορεία της πανδημίας παραμένει, παρόλο που έχει σε κάποιο βαθμό επισκιαστεί από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ανθεκτικότητα τραπεζών
Σύμφωνα με την ΚΤ, από την εκδήλωση της πανδημίας, ο τραπεζικός τομέας της Κύπρου έχει επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα, συνεχίζοντας τη διοχέτευση ρευστότητας στην πραγματική οικονομία και διαδραματίζοντας καταλυτικό ρόλο στην ανάκαμψή της. Στην ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα συνέβαλαν οι διορθωτικές ενέργειες των τελευταίων ετών, οι μεταρρυθμίσεις μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και η μείωση των ΜΕΧ από τους ισολογισμούς τους.
Όπως υπογραμμίζεται, παρά την ανάκαμψη και την ισχυρή δυναμική της οικονομίας, η εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας (Ρωσίας) στην Ουκρανία στα τέλη Φεβρουαρίου 2022 δημιούργησε νέες προκλήσεις σε όλες σχεδόν τις πτυχές της οικονομικής δραστηριότητας και μέσω των επιπτώσεών της, έχει αυξήσει τους κινδύνους για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα.
Οι επιπτώσεις αποτελούν δυσμενείς εξωγενείς εξελίξεις για την κυπριακή οικονομία, αφού έχουν προκαλέσει αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των βασικών εμπορευμάτων, πυροδοτώντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας την ανάκαμψη της οικονομίας.
Με βάση τις πιο πρόσφατες δημοσιευμένες προβλέψεις της ΚΤΚ, το ΑΕΠ αναμένεται να καταγράψει επιβράδυνση στο 2,7% το 2022, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει στο 7%.
«Η σημαντική αύξηση του πληθωρισμού σε συνάρτηση με το υψηλό χρέος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, έχει αποδυναμώσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και δύναται να περιορίσει την κατανάλωση αλλά και τις επενδύσεις, καθώς και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων», τονίζεται.
Επίσης, αναφέρεται ότι οι μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς του τουρισμού, του εμπορίου και των μεταφορών, οι οποίοι είναι οι τομείς της οικονομίας που έχουν επηρεαστεί περισσότερο από την πανδημία, καθώς και ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν περαιτέρω προκλήσεις ως προς την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους τους και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους. Μια ενδεχόμενη αύξηση στα δανειστικά επιτόκια, δύναται να επηρεάσει περαιτέρω την εξυπηρέτηση του χρέους ενώ θα αύξανε ταυτόχρονα τις μηνιαίες δόσεις των δανειοληπτών επηρεάζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τα κέρδη των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων. Περαιτέρω, η επιβράδυνση της ανάπτυξης το 2022 και τα πιθανά νέα υποστηρικτικά μέτρα πολιτικής, θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την επιστροφή στα δημοσιονομικά πλεονάσματα τα επόμενα χρόνια.
Κίνδυνος νέων ΜΕΔ
Όπως σημειώνεται, αν και δεν καταγράφηκε ιδιαίτερη αύξηση στις ΜΕΧ ως επακόλουθο της πανδημίας, η νέα γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση που επήλθε φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον κίνδυνο αύξησης των ΜΕΧ.
«Η υιοθέτηση ενός εύρυθμου πλαισίου για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και την παροχή δεύτερης ευκαιρίας, μέσω της σχετικής Οδηγίας της ΕΕ που αναμένεται σύντομα να μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία, προβλέπεται να έχει πολλαπλά οφέλη», σημειώνεται.
Συγκεκριμένα, η εν λόγω Οδηγία επιδιώκει να άρει τα εμπόδια στην αποτελεσματική αναδιάρθρωση βιώσιμων επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες· οι έντιμοι αφερέγγυοι ή υπερχρεωμένοι επιχειρηματίες θα λαμβάνουν μια δεύτερη ευκαιρία έχοντας απαλλαγεί πλήρως από τα χρέη έπειτα από εύλογο χρονικό διάστημα, ενώ θα βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και απαλλαγής από το χρέος.
Σύμφωνα με την ΚΤ, εκτός από το υφιστάμενο υψηλό επίπεδο των ΜΕΧ, ο τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να παρουσιάζει διαρθρωτικές προκλήσεις όπως χαμηλή κερδοφορία, μειωμένα καθαρά έσοδα από τόκους, περιορισμένη διαφοροποίηση εσόδων, υψηλό λειτουργικό κόστος σε σχέση με τα καθαρά έσοδα και πλεονάζουσα ρευστότητα. Ταυτόχρονα, έχει επίσης να αντιμετωπίσει νέους έμμεσους κινδύνους που προκύπτουν από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις στην οικονομία, αλλά και αναδυόμενους κινδύνους, όπως την κλιματική αλλαγή και τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων.
Η μεγάλη έκθεση του τραπεζικού τομέα στον τομέα των ακινήτων αποτελεί επιπρόσθετη ευπάθεια, και καθιστά τα πιστωτικά ιδρύματα ευάλωτα σε τυχόν αρνητικές εξελίξεις στον τομέα των ακινήτων.
Ο κίνδυνος της κλιματικής αλλαγής, και οι συνεπακόλουθες επιπτώσεις του στον χρηματοοικονομικό τομέα, γίνεται όλο και πιο σημαντικός.
Ταυτόχρονα, οι ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνολογία που αφορούν τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές αποτελούν μεγάλη πρόκληση για τα πιστωτικά ιδρύματα και τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα, γενικότερα.
