Έπειτα από εντατικές συνομιλίες, με τη συμμετοχή και του ίδιου του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην τελική φάση τους, το Ισραήλ και o Λίβανος και οι ΗΠΑ υπέγραψαν την Παρασκευή τριμερή συμφωνία-πλαίσιο.
«Είμαστε στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσουμε μια συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ της κυρίαρχης κυβέρνησης του Λιβάνου και της κυβέρνησης του Ισραήλ, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ» είπε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, πριν από τις υπογραφές, προσθέτοντας ότι το κείμενο θέτει «ένα πλαίσιο για τη βιώσιμη ειρήνη και ασφάλεια».
«Είναι η αρχή της αρχής», σχολίασε ακόμη κατά την τελετή υπογραφής. «Έχουμε πολύ δουλειά μπροστά μας. Σήμερα είναι το πρώτο βήμα. Το πρώτο βήμα είναι μερικές φορές το πιο δύσκολο».
Κεντρικό σημείο της συμφωνίας είναι ότι το Ισραήλ θα αποσυρθεί από δύο σημεεα στον νότιο Λίβανο.
Είχαν προηγηθεί πέντε γύροι συνομιλιών, μεταξύ άλλων σχετικά με μια πρόταση που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραδώσουν μέρος του εδάφους που κατέχουν στον στρατό του Λιβάνου.
Κατά την έναρξη των συνομιλιών, ο Λίβανος επιθυμούσε την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανικό έδαφος, ενώ για το Ισραήλ το σημείο διαφωνίας είναι ότι οποιαδήποτε μορφή απόσυρσης πρέπει να εξαρτάται από τον πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και τη διαβεβαίωση ότι η οργάνωση δεν θα επανακαθιερώσει τη στρατιωτική της παρουσία κατά μήκος των συνόρων.
Αν και θεωρητικά ολοκληρωνόταν χθες Πέμπτη, ο πέμπτος κύκλος των συνομιλιών ανάμεσα στις κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου με αμερικανική μεσολάβηση, συνεχίστηκε και σήμερα από τις 09:00 (ώρα Ουάσιγκτον, 16:00 ώρα Ελλάδας) το έργο τους ενόψει της σύναψης συμφωνίας», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο εκπρόσωπος της αμερικανικής διπλωματίας χθες Πέμπτη.
Η Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν κι εναντιώνεται στις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, κατήγγειλε χθες νέα «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός, έπειτα από πλήγμα ισραηλινού drone που άφησε πίσω τουλάχιστον τρεις νεκρούς. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε ότι στοχοποίησε μαχητές του σιιτικού κινήματος.
Υπενθυμίζεται ότι το «μνημόνιο κατανόησης», η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, που υπογράφτηκε στις 17 Ιουνίου, προέβλεπε ρητά τον τερματισμό των εχθροπραξιών και στο μέτωπο Λιβάνου, ένας όρος που επέβαλε η Τεχεράνη.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Αν και το ακριβές περιεχόμενο δεν έγινε γνωστό, Ισραηλινός αξιωματούχος αναφέρει στους Times of Israel ότι τα ισραηλινά στρατεύματα θα αποσυρθούν μόνο από δύο περιοχές που βρίσκονται πέρα από τα αρχικά όρια της ζώνης ασφαλείας που είχε καθοριστεί τον Απρίλιο.
Στους δύο και πλέον μήνες που ακολούθησαν, ο IDF προχώρησε πιο βόρεια, προσθέτοντας επιπλέον έδαφος στη ζώνη ασφαλείας. Είναι από δύο από αυτές τις περιοχές που το Ισραήλ συμφώνησε να αποσυρθεί στο πλαίσιο της σημερινής συμφωνίας με τον Λίβανο, και αυτές δεν περιλαμβάνουν το Κάστρο Μπόφορτ, το οποίο το Ισραήλ ανακατέλαβε τον Μάιο.
Το συγκεκριμένο παρατηρητήριο θεωρούνταν σύμβολο της προηγούμενης κατοχής του νότιου Λιβάνου από το Ισραήλ, η οποία διήρκεσε 18 χρόνια έως ότου η κυβέρνηση αποφάσισε να αποσύρει τα στρατεύματά της το 2000, κρίνοντας ότι στην πραγματικότητα δεν παρείχαν σημαντική ασφάλεια στους κατοίκους του βορρά, παρά τις τακτικές απώλειες που υφίσταντο.
Το Ισραήλ, στις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας, επέμεινε στη διατήρηση των αρχικών συνόρων της ζώνης ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι αυτό το τμήμα εδάφους είναι απαραίτητο εντός του Λιβάνου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πόλεις στα βόρεια σύνορα δεν βρίσκονται εντός της εμβέλειας των πυραύλων της Χεζμπολάχ.
Φαίνεται απίθανο μια τόσο περιορισμένη απόσυρση να ικανοποιήσει το Ιράν ή τη Χεζμπολάχ, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ παραβιάζει το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε την περασμένη εβδομάδα, το οποίο απαιτούσε τη μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Λίβανο.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της εν λόγω συμφωνίας και αρνείται να αποσύρει τη ζώνη ασφαλείας του από το νότιο Λίβανο
Νετανιάχου: Πρώτα η ασφάλειά μας
Σε τηλεοπτικό του μήνυμα λίγο μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπένιαμιν Νετανιάχου χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημαντικό επίτευγμα» και επανέλαβε ότι ο στρατός θα παραμείνει στον νότιο Λίβανο μέχρι να καταθέσει η Χεζμπολάχ τα όπλα.
«Το σημαντικότερο, πάνω απ’ όλα, είναι ότι το Ισραήλ παραμένει στη ζώνη ασφαλείας του νοτίου Λιβάνου. Είναι σπουδαίο επίτευγμα και θα το διατηρήσουμε όσο δεν αφοπλίζεται η Χεζμπολάχ», είπε ο Νετανιάχου σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα.
Διευκρίνισε ωστόσο ότι ο ισραηλινός στρατός θα επιτρέψει στις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου να θέσουν υπό τον έλεγχό τους «δύο πιλοτικές ζώνες», μία στα νότια του ποταμού Λιτάνι και μία στα βόρεια. Ο ποταμός αυτός απέχει 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Ισραήλ. Ο Νετανιάχου είπε επίσης ότι οι εκτοπισμένοι κάτοικοι της κατεχόμενης ζώνης δεν θα μπορούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Για τις επιμέρους προβλέψεις της συμφωνίας τονίζει ότι το Ισραήλ «παραμένει στη ζώνη ασφαλείας στο νότιο Λίβανο. Πρόκειται για ένα σημαντικό επίτευγμα, και θα το διατηρήσουμε όσο η Χεζμπολάχ δεν έχει αφοπλιστεί, όσο υπάρχει απειλή για το Κράτος του Ισραήλ.
» Αυτό αποτελεί επίσης σημαντικό πλήγμα για το Ιράν. Το Ιράν προσπαθεί να μας αναγκάσει να αποσυρθούμε με τη βία από τον νότιο Λίβανο. Και στην ουσία, το Ισραήλ, ο Λίβανος και οι Ηνωμένες Πολιτείες τους λένε: αυτό δεν σας αφορά. Δεν έχετε κανένα ρόλο στον Λίβανο. Ούτε εσείς, ούτε η Χεζμπολάχ, ούτε οποιαδήποτε τρομοκρατική οργάνωση.
Επιπλέον, φυσικά, επιτρέπουμε στον λιβανικό στρατό να αρχίσει να οργανώνεται για να αναλάβει τον έλεγχο της περιοχής. Δημιουργούμε δύο πιλοτικές ζώνες. Και οι δύο είναι κατόπιν σύστασης του IDF. Η μία βρίσκεται εξ ολοκλήρου εκτός της ζώνης ασφαλείας, νότια του Λιτάνι, και η δεύτερη βρίσκεται βόρεια του Λιτάνι, ένα μικρό τμήμα της οποίας βρίσκεται στην διευρυμένη ζώνη ασφαλείας που επιτύχαμε τις τελευταίες δύο εβδομάδες, και την οποία το IDF δεν χρειάζεται – το δηλώνει με τον πιο σαφή τρόπο.
Διατηρούμε πάντα την αρχική ζώνη ασφαλείας εκτός της εμβέλειας των πυρών του πυροβολικού. Δεν επιτρέπουμε στη Χεζμπολάχ να εισέλθει εκεί, ούτε επιτρέπουμε την είσοδο πολιτών. Αυτό διατηρείται. Και το πιο σημαντικό είναι ότι το Ισραήλ λέει “πρώτα η ασφάλεια του Ισραήλ».
Απορρίπτει τη συμφωνία η Χεζμπολάχ
Σε μια πρώτη αντίδραση από την πλευρά της Χεζμπολάχ, ο βουλευτής της παράταξης Χασάν Φαντλάλα απέρριψε τη συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.
«Η πολιτική που ακολουθούν οι λιβανικές Αρχές ισοδυναμεί με μονομερείς και αδικαιολόγητες παραχωρήσεις που θα υπονομεύσουν μόνο τη χώρα και θα εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα του ισραηλινού εχθρού», ανέφερε σε δήλωσή του, προσθέτοντας ότι η συμφωνία «ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει επικίνδυνες εσωτερικές διαιρέσεις».
Οι δηλώσεις των πρέσβεων
Τη συμφωνία υπέγραψαν οι πρέσβεις του Ισραήλ και του Λιβάνου, Γεχιέλ Λέιτερ και Νάντα Μοαουάντ. Η τελευταία είπε ότι η τριμερής συμφωνία-πλαίσιο είναι «ένα πρώτο βήμα στον δρόμο για την αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του λιβάνου, που διασφαλίζει τη μόνιμη και οριστική παύση των εχθροπραξιών, επιτρέπει στους ανθρώπους μας να επιστρέψουν στη γη τους και σε όλους τους Λιβανέζους να ζήσουν με ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία.
Ο Λέιτερ επαίνεσε τη Μοαουάντ που διαπραγματεύτηκε «σαν λέαινα». Τόνισε ότι «σε αυτήν την τριμερή συμφωνία-πλαίσιο, που βασίζεται στην εκπλήρωση στόχων, το Ιράν είναι εκτός, η Χεζμπολάχ είναι εκτός και ο δρόμος προς την ειρήνη μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου είναι εντός», είπε.
Οι δύο πρέσβεις δεν δέχτηκαν ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους.