Το Natura 2000 είναι το βασικό μέσο για την προστασία της βιοποικιλότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η 21η Μαΐου έχει οριστεί ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 (European Natura 2000 Day) , ώστε να γιορτάζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η προστασία της φύσης και οι προσπάθειες όσων συμβάλλουν καθημερινά στην επιτυχία αυτού του σημαντικού εγχειρήματος.
To ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 αποτελεί το μεγαλύτερο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών του κόσμου και, ταυτόχρονα, ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία της φύσης. Πρόκειται για ένα οικολογικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών, το οποίο δημιουργήθηκε για να εξασφαλίσει την επιβίωση των πιο πολύτιμων ειδών και οικοτόπων της Ευρώπης. Το Natura 2000 βασίζεται στην Oδηγία για τα πτηνά (Birds Directive) του 1979 και στην οδηγία για τους οικοτόπους (Habitats Directive) του 1992.
Η Κύπρος έχει την τύχη να συμμετέχει σε αυτό το δίκτυο, το οποίο λειτουργεί ως ασπίδα ζωής για απειλούμενα είδη της χλωρίδας και πανίδας και για περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής αξίας. Το δίκτυο Natura 2000, λειτουργεί παράλληλα και ως μηχανισμός ο οποίος φροντίζει την απαραίτητη ισορροπία μεταξύ ανθρώπινης δραστηριότητας και φύσης.
Χάρτης της Κύπρου με όλες τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000
Το δίκτυο Natura 2000 δεν απαγορεύει τις δραστηριότητες, εντός των ορίων του, αφού διέπεται από τη φιλοσοφία ότι ο άνθρωπος πρέπει να συνυπάρχει με τη φύση. Θα πρέπει όμως γενικά στις περιοχές αυτές να αποφεύγονται τα έργα και οι δραστηριότητες, που αναμένεται να επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις στα σπάνια είδη και τους οικοτόπους, για να εξασφαλιστεί η ικανοποιητική κατάσταση διατήρησής τους.
Κατά τη διαδικασία εξέτασης έργων ή σχεδίων που εμπίπτουν ή γειτνιάζουν ή επηρεάζουν περιοχές του δικτύου Natura 2000, οι επιπτώσεις των εν λόγω έργων ή σχεδίων αξιολογούνται δεόντως και γίνεται συγκεκριμένη εκτίμηση των επιπτώσεων στα είδη και τους οικοτόπους προτεραιότητας της περιοχής, με σκοπό τη διαφύλαξή τους. Το Τμήμα Περιβάλλοντος ακολουθεί άτυπη διαδικασία δέουσας εκτίμησης τόσο για μικρά έργα, όσο και για έργα τα οποία είναι απαραίτητη η υποβολή εξειδικευμένης μελέτης Δέουσας Εκτίμησης.
Μιλώντας στους ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ η υποψήφια Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Νατάσα Ιωάννου εξηγεί ότι αυτή τη στιγμή έχουμε στην Κύπρο περίπου 70 περιοχές Natura 2000, οι πλείστες περιοχές είναι Τόποι Κοινοτικής Σημασίας/Ειδικές Ζώνες Διατήρησης και Ζώνες Ειδικής Προστασίας. «Για την κάθε περιοχή Natura2000 πρέπει αφού χαρακτηριστεί ως τόπος κοινοτικής σημασίας ή ζώνη ειδικής προστασίας ή και τα δύο πρέπει να βγει ένα διαχειριστικό σχέδιο, δηλαδή πώς θα διαχειριστείς την περιοχή και πώς θα την προστατεύσεις, ποια τα μέτρα που θα λάβεις για να διασφαλίσεις ότι αυτά τα είδη και τα πουλιά προστατεύονται.
Για να ισχύσει αυτό το διαχειριστικό σχέδιο το Υπουργικό Συμβούλιο πρέπει να το επικυρώσει με διάταγμα, αλλιώς το διαχειριστικό σχέδιο με τα μέτρα που γράφονται δεν έχουν κάποια σημασία. Με το διάταγμα όμως επικυρώνεται το διαχειριστικό σχέδιο έτσι ώστε να εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα μέτρα», εξηγεί η κα Ιωάννου.
Παράλληλα η ίδια επισημαίνει πως «για τις πλείστες περιοχές του Natura 2000, για παράδειγμα τον Ακάμα, μπορεί να υπάρχουν διαχειριστικά σχέδια τα οποία όμως δεν τα πέρασε το Υπουργικό Συμβούλιο άρα ο καθένας μπορεί να κάνει ότι θέλει, μπορούν να κάνουν δρόμους κλπ. και να μην υπάρχει κάποια συγκεκριμένη επίπτωση αφού πρακτικά χωρίς διάταγμα δεν παραβιάζεται ο νόμος», προσθέτοντας «αυτά είναι προβλήματα που συναντούμε και ως Περιβαλλοντικές Οργανώσεις και ως Κίνημα Οικολόγων».
Πληροφορίες για Τόπους Κοινοτικής Σημασίας/Ειδικές Ζώνες Διατήρησης & Ζώνες Ειδικής Προστασίας
Η κα Ιωάννου καταλήγοντας στέλνει ένα σημαντικό και ηχηρό μήνυμα, «δεν μπορούμε μόνο να λέμε ότι αγαπάμε τη φύση, αλλά πρέπει να εφαρμόσουμε και να επικυρώσουμε αυτά τα διατάγματα ούτως ώστε να έχουν νομική ισχύ», επισημαίνοντας πως «έχουμε αυτό το ισχυρό εργαλείο που έρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση το οποίο έχουμε εντάξει και εμείς στην Εθνική μας νομοθεσία αλλά στο κομμάτι της νομικής επικύρωσης είμαστε πάρα πολύ πίσω και γι’ αυτό έχουμε κυρώσεις, προειδοποιήσεις και πρόστιμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έπρεπε να κάνουμε πράγματα εδώ και δέκα χρόνια».