Στο 28% περίπου διαμορφώθηκε το μερίδιο των φόρων και εισφορών στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών στην Κύπρο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025, έναντι περίπου 29% στο σύνολο της ΕΕ, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), το οποίο δημοσιεύθηκε την Παρασκευή. Τα στοιχεία αφορούν νοικοκυριά με ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από 2.500 έως 4.999 κιλοβατώρες.
Το ενημερωτικό σημείωμα εξετάζει την πρόταση που παρουσίασε η Κομισιόν τον Ιούλιο του 2026 για την αναμόρφωση ορισμένων κανόνων που επηρεάζουν τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, με αλλαγές στις χρεώσεις δικτύου, τη φορολογία και την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών. Η πρόταση αποσκοπεί στη μείωση του κόστους του ηλεκτρικού συστήματος και στην προώθηση της ηλεκτροκίνησης, της ηλεκτρικής θέρμανσης και άλλων εφαρμογών ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με την EPRS, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 2025 ήταν κατά μέσο όρο υπερδιπλάσιες εκείνων των Ηνωμένων Πολιτειών και σχεδόν 50% υψηλότερες από τις αντίστοιχες τιμές στην Κίνα.
Παράλληλα, το κόστος εισαγωγής ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ ανήλθε σε σχεδόν €336 δισ. το 2025, ενώ η Κομισιόν συνδέει την προτεινόμενη αναθεώρηση με την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από τις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι χρεώσεις δικτύου αντιπροσωπεύουν μεταξύ 24% και 29% των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και περίπου το 12% των λογαριασμών των ενεργοβόρων βιομηχανιών.
Οι επενδυτικές ανάγκες στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμώνται σε περίπου €1,3 τρισ. για την περίοδο 2024-2040, με τις σχετικές δαπάνες να μετακυλίονται τελικά στους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων δικτύου.
Νέοι κανόνες για τις χρεώσεις δικτύου
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει αλλαγές στον τρόπο καθορισμού των χρεώσεων δικτύου, ώστε να παρέχονται κίνητρα στους καταναλωτές για περιορισμό της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται η εισαγωγή υποχρεωτικών στοιχείων χρέωσης ανάλογα με την ώρα κατανάλωσης, καθώς και η συνεκτίμηση της μέγιστης ισχύος που χρησιμοποιεί κάθε καταναλωτής.
Παράλληλα, προβλέπεται μεγαλύτερη διαφάνεια στον καθορισμό των χρεώσεων, με δημοσιοποίηση του κόστους που ανακτούν οι διαχειριστές των δικτύων και δημόσια διαβούλευση πριν από την έγκριση των σχετικών μεθοδολογιών από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.
Στόχος για έξυπνους μετρητές έως το 2033
Η Κομισιόν προτείνει επίσης δεσμευτικούς στόχους για την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας σε όλα τα κράτη μέλη.
Συγκεκριμένα, η προτεινόμενη νομοθεσία προβλέπει κάλυψη τουλάχιστον του 50% των τελικών καταναλωτών έως το τέλος του 2030 και του 75% έως το τέλος του 2033. Για τα κράτη μέλη όπου η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών θα βρίσκεται κάτω από το 30% κατά την έναρξη ισχύος του Κανονισμού, προβλέπεται παράταση των αντίστοιχων προθεσμιών κατά ένα έτος.
Σε ό,τι αφορά τη φορολογία, η Κομισιόν προτείνει την καθιέρωση κανόνα ώστε ο συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια να μην υπερβαίνει τον αντίστοιχο συντελεστή στο φυσικό αέριο.
Η πρόταση προβλέπει επίσης τη δυνατότητα μειωμένης φορολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ακόμη και έως μηδενικού επιπέδου, ενώ τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την αρμοδιότητα καθορισμού των εθνικών φορολογικών συντελεστών εντός του νέου πλαισίου.
Σύμφωνα με την EPRS , η αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολογία της Ενέργειας, την οποία είχε προτείνει η Κομισιόν τον Ιούλιο του 2021, παραμένει σε εκκρεμότητα λόγω της απαίτησης ομοφωνίας στο Συμβούλιο.
Η νέα πρόταση θα εξεταστεί μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, ενώ το ενημερωτικό σημείωμα επισημαίνει ότι ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να διατυπώσουν επιφυλάξεις όσον αφορά τις εθνικές αρμοδιότητες στον τομέα της φορολογίας.
Πηγή: ΚΥΠΕ