Παιδί και θυμός. Πώς μπορούν οι γονείς να διαχειριστούν την κατάσταση αποτελεσματικά;
Ένα είναι το σίγουρο, ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός.
Τι είναι ο θυμός;
Τα παιδιά δεν δείχνουν θυμό «έτσι ξαφνικά» αλλά ως απόκριση σε ερεθίσματα όπως είναι η ζήλια προς τα αδέλφια τους ή το αίσθημα της ντροπής μπροστά από κοινό. Ο θυμός αποτελεί ένα φυσικό και υποκειμενικό συναίσθημα και συχνά εμφανίζεται ως απάντηση σε μια πραγματική ή φανταστική απειλή. Μπορεί να πάρει ήπιες διαστάσεις αλλά φτάνει και μέχρι την κατάσταση όπου το παιδί βιώνει, έντονα, το συναίσθημα του μίσους. Με το «ξύπνημα» του θυμού μια σειρά αρνητικών συναισθημάτων έρχεται στην επιφάνεια, όπως είναι ο φόβος, η ανησυχία, η απελπισία και η αμηχανία. Υπογραμμίζεται ότι από τα πρώτα χρόνια της ζωής του το παιδί επικεντρώνεται στην ικανοποίηση των αναγκών του και θυμώνει όταν δεν την πετυχαίνει.
Βέλτιστες πρακτικές γονέων
Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός στην αποτελεσματική διαχείρισης του παιδικού θυμού. Απαιτείται αυτοβελτίωση, ενδιαφέρον, επιμόρφωση, προσπάθεια, υπομονή, επιμονή και θέληση εκ μέρους των γονέων.
Υπάρχει ποικιλία τρόπων αντιμετώπισης και διαχείρισης του παιδικού θυμού. Μερικές βέλτιστες πρακτικές είναι οι ακόλουθες:
Οι γονείς πρέπει να παραμένουν ψύχραιμοι
Η έκρηξη θυμού ενός παιδιού πολλές φορές οδηγεί τους γονείς σε μια κατάσταση εκτός ελέγχου, με αντιδράσεις, φωνές και θυμό. Δυστυχώς, με αυτή τους την αντίδραση οι γονείς συμβάλουν στο να μεγαλώνει το χάσμα επικοινωνίας με το παιδί τους αφού οι φωνές του γονέα ενισχύουν τον εκνευρισμό του παιδιού. Συνεπώς, επιλέγοντας να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους οι γονείς, καταφέρνουν να αποτελέσουν παράδειγμα για τα παιδιά τους αφού τους δείχνουν έναν πιο ομαλό και τρυφερό τρόπο να αντιμετωπίσουν καταστάσεις θυμού. Η αγκαλιά και τα τρυφερά λόγια μπορούν να καθησυχάσουν ένα θυμωμένο παιδί και να κάνουν το θαύμα τους.
Οι γονείς δεν πρέπει να παίρνουν τον θυμό και τα λόγια του παιδιού προσωπικά
Τα παιδιά μπορεί να ξεστομίσουν φράσεις όπως «είσαι κακός μπαμπάς», «μαμά σε μισώ», «δεν σε αγαπώ», «πάντα τόσο άσχημα μου συμπεριφέρεσαι», «εσύ φταις για όλα». Οι γονείς πρέπει να αγνοούν τέτοιες φράσεις. Μπορούν να συζητήσουν την δυσαρέσκειά τους όταν το παιδί θα είναι ήρεμο.
«Παιδί μου δεν σε αγαπώ μόνο όταν χαμογελάς»
Οι γονείς θα ήταν καλό να δίνουν ξεκάθαρα το μήνυμα στα παιδιά τους ότι είναι παρόντες στο πλευρό τους σε όλες τις φάσεις της ζωής και δεν τα απορρίπτουν όταν αυτά θυμώνουν.
Οι γονείς δεν πρέπει να κάνουν επίδειξη δύναμης εξουσίας
Οι αντιπαραθέσεις δεν οδηγούν πουθενά. Συμπεριφορές επίδειξης δύναμης του τύπου «εγώ κάνω κουμάντο εδώ» οδηγούν σε έναν αγώνα δύναμης ο οποίος συμβάλει σε νέες εκρήξεις θυμού του παιδιού.
Μεγάλο ΟΧΙ στη σωματική βία
Αφού η σωματική βία μόνο κακό μπορεί να κάνει και μακροχρόνια να επηρεάσει αρνητικά και μακροχρόνια την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.
Βιβλιογραφία
Τσιλιγιάννη, Γ. (2014). Εφαρμογή κι αξιολόγηση ψυχοεκπαιδευτικού προγράμματος για τη διαχείριση του θυμού σε εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής.
Παππά, Β. (2013). Η Λογική των Συναισθημάτων. Συναισθηματική Ανάπτυξη και Συναισθηματική Νοημοσύνη. Αθήνα: Οκτώ.
Hankins, G., & Hankins, C. (1998). The expert’s guide to getting mad without losing your cool! Prescription for anger. Coping with angry feelings and angry people. New York, NY: First Warner Books Printing.
Γιάννης Κωνσταντίνου
BSc, MSc, MA
Σύμβουλος Σπουδών & Σταδιοδρομίας
Καθηγητής Οικονομικών, Lecturer